Στα πλαίσια του μαθήματος ιστορίας της τέχνης και λόγω του εορταστικού κλίματος καθώς πλησιάζουν τα Χριστούγεννα , την Πέμπτη 22 Δεκεμβρίου 2016 θα προβάλλουμε την ταινία του Σκηνοθέτη Φρανκ Κάπρα 'Μια υπέροχη ζωή' στις 5.10. Η ταινία διαρκεί 125 λεπτά 

  

Λίγα λόγια για τον Σκηνοθέτη και την ταινία

Ο Φρανκ Κάπρα είναι ιταλοαμερικανός σκηνοθέτης, τρεις φορές βραβευμένος με το όσκαρ, και οι ταινίες του όλες διακρίνονται για τον έντονο κοινωνικό και πολιτικό χαρακτήρα τους,γεγονός όμως, που δεν κουράζει επειδή τις συνδυάζει με την ατμόσφαιρα μιας λυρικής φαντασίας. 

Ιδιαίτερα στην συγκεκριμένη ταινία, που θεωρώ ότι είναι η καλύτερή του, ο Κάπρα αφού 'χτίσει' πολύ όμορφα την 'ατμόσφαιρα' της κοινωνικοπολιτικής κατάστασης της δεκαετίας του 1950,την υπερβαίνει με την βοήθεια της ποιητικής φαντασίας. Δηλαδή περιγράφει μια συγκλονιστική υπαρξιακή εμπειρία στα όρια της ποίησης, που βιώνει ο βασικός ήρωάς μας, ο καλόκαρδος Τζόρτζ Μπέϊλη, και που τον αναγκάζει να επανεκτιμήσει την ζωή του.

Στην διάρκεια της προβολής θα έρθει η 4της σπουδάστρια της κινηματογραφικής σχολής Α.Π.Θ. Έλενα Αγαπητού (μεταπτυχιακό στην φιλοσοφία της τέχνης) και θα μας πει δυο λόγια για την ταινία

Επειδή για οποιοδήποτε λόγο μπορεί να πάει κάτι στραβά (πχ. να μην διαβάζει ο υπολογιστής το dvd ή να μην παίζει ο προτζέκτορας)  να έχετε μαζί  και τα μολύβια σας  και ένα μπλοκ σχεδίου για να περάσουμε την ώρα μας σχεδιάζοντας μοντέλα.

Αλλά πιστεύω ότι όλα θα πάνε καλά και θα απολαύσουμε την ταινία μας

Καλή μας διασκέδαση  

ΔΙΕΚ ΝΕΑΠΟΛΗΣ

Ειδικότητα

Αρχιτεκτονική και εσωτερική διακόσμηση χώρου και σχεδιασμός αντικειμένου.

Μάθημα Ιστορία της τέχνης: Αρχαίοι και μεσαιωνικοί χρόνοι

Μαθημα:

Η μεγάλη αφύπνιση: H Ελλάδα από τον 7ο έως τον 5ο αιώνα π.χ τρίτο μέρος

Καθηγητής: Πετρόπουλος Δημήτρης - Πτυχιούχος σχολής καλών τεχνών.

Η ελληνική τέχνη έφτασε στο ύψιστο σημείο της εξέλιξής της όταν η Αθηναϊκή δημοκρατία βρισκόταν στην ακμή της. Αφού οι Αθηναίοι νίκησαν τους Πέρσες, ο δήμος με ηγέτη τον Περικλή, άρχισε να ξαναχτίζει όσα είχαν καταστρέψει οι εχθροί. Το 480 π.χ οι ναοί πάνω στον ιερό βράχο, την ακρόπολη, είχαν καεί και λεηλατηθεί από τους Πέρσες. Ξαναχτίστηκαν τώρα από μάρμαρο, με μια λαμπρότητα και μια ευγένεια που δεν είχε γνωρίσει ως τότε ο κόσμος. Ο Περικλής δεν ήταν υπεροπτικός. Από τους αρχαίους συγγραφείς συμπεραίνουμε πως φερόταν στους καλλιτέχνες σαν να ήταν ίσοι του. Εμπιστεύθηκε τα σχέδια των ναών στον Αρχιτέκτονα Ικτίνο και ανέθεσε στο γλύπτη Φειδία να φτιάξει τις μορφές των θεών και να επιβλέψει την διακόσμηση των ναών.

Διαβάζουμε στην Αγία γραφή πως οι προφήτες αναθεμάτιζαν τη λατρεία των ειδώλων. Π.χ σε ένα χωρίο ο Ιερεμίας (Μεγάλος προφήτης)  αυτό που εννοούσε ήταν ότι τα είδωλα της Μεσοποταμίας τα φτιαγμένα από ξύλο και πολύτιμα μέταλα.

Όταν βλέπουμε τις σειρές τα λευκά μαρμάρινα αγάλματα της κλασικής αρχαιότητας στα μεγάλα μουσεία, ξεχνάμε συχνά πως ανάμεσά τους βρίσκονται και τα είδωλα για τα οποία μιλάει η Αγία Γραφή: ότι οι άνθρωποι προσεύχονταν μπροστά τους, τους πρόσφεραν θυσίες με μαγικά ξόρκια, και χιλιάδες και μυριάδες προσκυνητές τα πλησίαζαν ίσως με φόβο κι ελπίδα και αναρωτιόνταν, όπως λέει ο προφήτης, μήπως τα αγάλματα και οι σκαλισμένες μορφές ήταν και αυτά θεοί. Ο λόγος άλλωστε που καταστράφηκαν όλα σχεδόν τα γνωστά αγάλματα της αρχαιότητας ήταν επειδή μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού, θεωρήθηκε πράξη ευσέβειας να καταστρέφονται τ' αγάλματα τω θεών της ειδωλολατρίας. Τα γλυπτά στα μουσεία μας είναι κυρίως ρωμαϊκά αντίγραφα, φτιαγμένα για συλλέκτες και ταξιδιώτες που τ' αγόραζαν για ενθύμιο και για να διακοσμούν κήπους ή δημόσια λουτρά. Πρέπει να είμαστε ευγνώμονες γι' αυτά τα αντίγραφα, αφού μας δίνουν μια αμυδρή έστω εικόνα των γνήσιων αριστουργημάτων της αρχαίας ελληνικής τέχνης. Αυτές  όμως οι μέτριες απομιμήσεις μπορεί να' ναι παραπλανητικές αν δεν χρησιμοποιούσαμε και την φαντασία μας. Σε αυτές οφείλεται, σε σημαντικό βαθμό η τρέχουσα άποψη ότι η ελληνική τέχνη ήταν άψυχη, ψυχρή και ανούσια και πως τα γλυπτά είχαν αυτή την γήινη όψη και την κενή έκφραση που θυμίζουν παλιές σχολές ζωγραφικής.

Το χρυσοελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς Παλλάδας του Παρθενώνα

 Το ρωμάϊκο αντίγραφο π.χ του μεγάλου αγάλματος της παλλάδας Αθηνάς που είχε φτιάξει ο Φειδίας για το ιερό της στο Παρθενώνα δεν φαίνεται ιδιαίτερα εντυπωσιακό. Πρέπει να καταφύγουμε σε παλιές περιγραφές και να προσπαθήσουμε να φανταστούμε πως ήταν στην πραγματικότητα: Ένα γιγάντιο ξύλινο ομοίωμα, ως έντεκα μέτρα ύψος, ψηλό σαν δέντρο, ντυμένο ολόκληρο με πολύτιμο υλικό - η πανοπλία και τα ρούχα από χρυσάφι, το δέρμα από ελεφαντόδοντο. Η ασπίδα και ορισμένα μέρη της πανοπλίας είχαν έντονα λαμπερά χρώματα, και τα μάτια ήταν καμωμένα από χρωματιστά πετράδια. Η χρυσή περικεφαλαία της θεάς ήταν στολισμένη με γρύπες. Τα μάτια ενός τεράστιου φιδιού, που ήταν κουλουριασμένο μέσα στην ασπίδα της θα ήταν φτιαγμένα κι αυτά, ασφαλώς, από λαμπερά πετράδια.

          Η παλλάς Αθηνά, όπως την είδε ο Φειδίας, και όπως την παρέστησε ήταν κάτι περισσότερο από απλό είδωλο ενός δαίμονα. Όλοι (πηγές) συμφωνούν πως αυτό το άγαλμα είχε μια ευγένεια που δημιουργούσε εντελώς διαφορετική εντύπωση για τον χαρακτήρα και την σημασία των θεών. Η δύναμη της δεν βασίζονταν στην μαγεία αλλά στην ομορφιά της. Οι άνθρωποι συνειδητοποίησαν τότε ότι η τέχνη του Φειδία έδωσε στους Έλληνες μια νέα έννοια του θείου.

 Τα δυό μεγάλα έργα του Φειδία, η Αθηνά και το πασίγνωστο άγαλμα του Δία στην Ολυμπία, χάθηκαν για πάντα, σώθηκαν όμως οι ναοί όπου ήταν τοποθετημένα, και μαζί με αυτούς μερικά διακοσμητικά στοιχεία που χρονολογούνται από την ίδια εποχή. Ο ναός της Ολυμπίας είναι ο αρχαιότερος. Άρχισε να χτίζεται στο 470 π.χ και τέλειωσε πριν το 457 π.χ. Στις μετόπες πάνω από το επιστύλιο, παριστάνονταν οι άθλοι του Ηρακλή (τα μήλα των εσπερίδων).

Σ' αυτή την μετόπη στον άθλο του Ηρακλή καταλαβαίνουμε ότι  διασώζεται ακόμη εδώ η επίδραση των κανόνων που ρύθμιζαν την τέχνη των αιγυπτίων. Αλλά αισθανόμαστε ότι το μεγαλείο, η μεγαλοπρεπή γαλήνη και δύναμη των ελληνικών γλυπτών οφείλονται, ως ένα βαθμό και στην τήρηση των αρχαίων κανόνων. Γιατί οι κανόνες αυτοί δεν είναι πια εμπόδιο που περιορίζει την ελευθερία του καλλιτέχνη. Η παλαιά αρχή που απαιτούσε από τον καλλιτέχνη να δείξει την δομή του σώματος ,τον ώθησε να μελετήσει την ανατομία των οστών και των μυών και να συνθέσει μια πειστική εικόνα της ανθρώπινης μορφής, που παραμένει ορατή ακόμα και κάτω από το κυμάτισμα των πτυχών. Το πως χρησιμοποιούσαν τις πτυχές για να επισημάνουν τα κύρια μέρη του σώματος, μαρτυρεί την σημασία που απέδιδαν στην γνώση της φόρμας. Αυτή ακριβώς η ισορροπία ανάμεσα στον σεβασμό των κανόνων και σε μια ελευθερία μέσα στα πλαίσια των κανόνων, είναι το στοιχείο που θαύμαζαν τόσο στους Έλληνες οι επόμενες γενιές. Αυτός είναι ο λόγος που οι καλλιτέχνες ξαναγυρίζουν κάθε τόσο στα αριστουργήματα της ελληνικής τέχνης αναζητώντας καθοδήγηση και έμπνευση.

ο Ηνίοχος των Δελφών

Οι ανασκαφές στην Ολυμπία αποκάλυψαν πολλές από τις βάσεις των περίφημων αυτών αγαλμάτων, αλλά τα ίδια τα αγάλματα έχουν χαθεί. Ήταν φτιαγμένα κυρίως από χαλκό και είναι πιθανό να τα έλιωσαν τον Μεσαίωνα όταν υπήρχε έλλειψη μετάλλων. Μόνο στους Δελφούς βρέθηκε ένα που παριστάνει έναν ηνίοχο. Το κεφάλι είναι διαφορετικό από την γενική ιδέα που εύκολα σχηματίζει κανείς για την ελληνική τέχνη όταν την βλέπει μόνο σε αντίγραφα. Τα μάτια που συχνά μοιάζουν κενά και ανέκφραστα στα μαρμάρινα γλυπτά ή έχουν μείνει άδεια στα χάλκινα κεφάλια, είναι καμωμένα από χρωματιστά  πετράδια. Τα μαλλιά, τα μάτια και τα χείλη ήταν ελαφρά επιχρυσωμένα, πράγμα που έδινε στο πρόσωπο μια αίσθηση ζεστασιάς και χλιδής. Είναι η πειστική εικόνα ενός  ανθρώπινου πλάσματος με εξαίσια απλότητα και ομορφιά.

Ο δισκοβόλος του μύρωνα

          Διασώθηκαν πολλά αντίγραφα του Δισκοβόλου του Αθηναίου γλύπτη Μύρωνα που θα πρέπει να ανήκε στην ίδια γενιά με τον Φειδία και μας δείχνουν τουλάχιστον μια ιδέα για το τι ήταν το πρωτότυπο.

Η στάση είναι τόσο πειστική ώστε οι σύγχρονοι αθλητές την χρησιμοποιούσαν για υπόδειγμα.

Παραγνώριζαν το γεγονός ότι το άγαλμα του μύρωνα δεν ήταν ένα "καρέ" παρμένο από τα αθλητικά επίκαιρα, αλλά αρχαίο ελληνικό έργο τέχνης. Εξετάζοντας το πιο προσεκτικά θα καταλάβουμε ότι ο γλύπτης έδωσε την εκπληκτική εντύπωση της κίνηση εφαρμόζοντας με καινούργιο τρόπο πανάρχαιες μεθόδους. Καταλαβαίνουμε την σχέση του με την Αιγυπτιακή παράδοση. Όπως οι αιγύπτιοι ζωγράφοι, έτσι και ο Μύρων έχει πλάσει τον κορμό όπως τον βλέπουμε από μπροστά και τα πόδια και τα χέρια όπως τα βλέπουμε από το πλάι. Στα δικά του χέρια αυτή η παλιά και ξεπερασμένη συνταγή έχει γίνει κάτι εντελώς διαφορετικό. Αντι να συνταιριάσει τις απόψεις αυτές στην αφύσικη απόδοση μιας άκαμπτης πόζας, ζήτησε από ένα ζωντανό μοντέλο να πάρει μια παρόμοια στάση και την προσάρμοσε με τέτοιο τρόπο ώστε να μοιάζει με πειστική παράσταση ενός σώματος  "εν κινήσει". Αν αυτό αντιστοιχεί ή όχι στη σωστή κίνηση του Δισκοβόλου, είναι εντελώς αδιάφορο. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι ο Μύρων κατέκτησε την κίνηση ακριβώς όπως οι ζωγράφοι της εποχής κατέκτησαν τον χώρο

Η κάτοψη ενός αρχαίου ελληνικού ναού

Πρόναος με δύο κίονες ανάμεσα στις παραστάδες, σηκός όπου στηνόταν το λατρευτικό άγαλμα του θεού και οπισθόδομος με δύο και πάλι κίονες ανάμεσα στις παραστάδες.

Το οικοδόμημα περιβάλλεται από κιονοστοιχία, την περίσταση ή πτερό που όταν είναι απλή το οικοδόμημα ονομάζεται απλά περίπτερο, όταν είναι διπλή δίπτερο, τριπλή τέλος τρίπτερο. Δίπτερα και τρίπτερα οικοδομήματα απαντούν κυρίως στην Ιωνία  και είναι Ιωνικού ρυθμού. Τα οικοδομήματα που έχουν πρόναο και οπισθόδομο με δύο κίονες ανάμεσα στις παραστάδες λέγονται διπλά 'εν παραστάσι'. Οταν όμως έχουν μόνο πρόναο με δύο κίονες ανάμεσα στις παραστάδες και όχι οπισθόδομο τότε λέγονται απλά "εν παραστάσι".

Ο σηκός είναι η κατοικία του αγάλματος του θεού. Δεν τελούνται εδώ λατρευτικές πράξεις. Αυτές γίνονται στο ύπαιθρο, στο βωμό, που συνήθως βρίσκεται απέναντι από την είσοδο του ναού και συμμετρικά σε σχέση με αυτόν. Αυτός είναι ίσως και ο λόγος για τον οποίο δεν ανοίγονταν παράθυρα στους τοίχους του σηκού του ναού. Ετσι το φως που έφτανε στο σηκό από τη  θύρα της εισόδου ήταν λιγοστό. Ωστόσο πολλοί ναοί θα φωτίζονταν και από ένα κενρτυικό οπαίο που θα υπήρχε στη στέγη του σηκού.                                                                                        

                                    ΔΙΕΚ ΝΕΑΠΟΛΗΣ
Ειδικότητα : Αρχιτεκτονική και εσωτερική διακόσμηση χώρου και 
                       σχεδιασμός αντικειμένου.
Μάθημα :      Ιστορία της τέχνης
Καθηγητής : Πετρόπουλος Δημήτρης 

Η μεγάλη αφύπνιση από τον 7ο έως τον 5ο αιώνα μέρος δεύτερο 

Η Δαιδαλική πλαστική

          Γύρω στα 680 π.χ έχουμε (Jenkins) την αρχή της δαιδαλικής πλαστικής. Το όνομα παραπέμπει στον μυθικό δαίδαλο οποίος σύμφωνα με την παράδοση ήταν ο πρώτος που κατασκεύασε αγάλματα με ανοιχτά τα σκέλη και τους οφθαλμούς και κινημένα χέρια, μορφές που φαίνονταν έτοιμες να κινηθούν.

          Φαίνεται ότι οι 'ανοργάνωτες και ασπόνδυλες' μορφές της γεωμετρικής πλαστικής οργανώνονται ολοένα και αυστηρότερα για να καταλήξουν στην δαιδαλική τεχνοτροπία.

          Τόσο λοιπόν στη μεγάλη πλαστική όσο και στη μικροπλαστική της δαιδαλικής εποχής χαρακτηριστικό γνώρισμα των μορφών είναι η αυστηρή οργάνωση τους με βάση τον κατακόρυφο και τους οριζόντιους άξονες που διέπουν τις φυσικές μορφές. Παράλληλα σημειώνεται αύξηση της μάζας των μορφών και σταδιακή βελτίωση των σωματικών αναλογιών κυρίως όμως η δαιδαλική τεχνοτροπία διακρίνεται στο πρόσωπο .Το πολύ χαμηλό μέτωπο, οι αυστηρά οριζόντια τοποθετημένοι οφθαλμοί και το στόμα, η ανυπαρξία πλαϊνών όψεων προσώπου και η πλαισίωση τους από την πλούσια μάζα της κόμης χαρακτηρίζουν όλα τα πρόσωπα της δαιδαλικής τεχνοτροπίας.

Ο τύπος του κούρου

          Στον 7ο αιώνα πρόκειται για έναν ορθό γυμνό νέο άνδρα με χέρια τεντωμένα και κολλημένα στα πλευρά, με σφιγμένες τις γροθιές, με μακριά μαλλιά που περιβάλει ταινία δεμένη με τον κόμβο του Ηρακλέους, το γνωστό Ηράκλειο "Ηράκλειο άμμα" με το αριστερό πόδι μπροστά.

          Ο τύπος του κούρου εξελίσσεται σταδιακά σε όλη την διάρκεια του 7ου και 6ου αιώνα π.χ και προσεγγίζει όλο και περισσότερο τις φυσικές μορφές. Από τα εμφανέστερα στοιχεία αυτής της εξέλιξης είναι η απομάκρυνση των χεριών από το σώμα και το κόντεμα των μαλλιών, που και τα δύο γίνονται πιο συχνά όσο προχωρεί ο 6ος αιώνας. Επίσης οι μορφές του σώματος και οι ανατομικές λεπτομέρειες γενικότερα αποδίδονται όλο και πιο φυσιοκρατικά. Και η τάση για υπερφυσικού μεγέθους αγάλματα κούρων (Νάξο Αττική) υποχωρεί.

          Την εξέλιξη στον τύπο του κούρου μπορεί να παρακολουθήσει κανείς καθαρά στα Αττικά αγάλματα κούρων όχι μόνο επειδή η Αττική αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα αρχαϊκής πλαστικής αλλά επειδή από την Αττική σώζεται μια πλήρης σειρά κούρων από τις αρχές, τα μέσα και τα τέλη του 6ου αιώνα π.χ

Π.χ ο κούρος του Μονάχου και ο κούρος της Αναβύσσου.                

Τα μυθολογικά τέρατα της αρχαϊκής γλυπτικής

          Η αρχαϊκή γλυπτική παρίστανε ακόμη και εντελώς φανταστικά μυθολογικά όντα. Πολλά από αυτά όπως οι σφίγγες και οι σειρήνες είναι πιθανότητα εμπνευσμένα από ανάλογες μορφές της ανατολής, ενώ άλλα όπως η Νίκη αποτελούν προσωποποιήσεις αφηρημένων εννοιών και έχουν καθαρά ελληνικό χαρακτήρα.

Η Σφίγγα

          Οι σφίγγες είναι τέρατα με σώμα λιονταριού, μεγάλα δρεπανόσχημα φτερά και γυναικείο κεφάλι. Είναι αναθηματικές όπως η περίφημη σφίγγα των Ναξίων στους δελφούς. (570 πχ.) Στημένη πάνω σε ιωνικό κίονα 10μέτρων ή επιτύμβιες. Ο χαρακτήρας των Σφιγγών είναι χθόνιος, σχετίζεται δηλαδή με τις δυνάμεις του κάτω κόσμου και αποτρεπτικός αποτρέπει την σύληση του τάφου (επιτάφια στήλη).

Η Γοργώ Μέδουσα

           Η Γοργώ -  Μέδουσα είναι μια ακόμη δαιμονική μορφή της αρχαϊκής ελληνικής τέχνης την βρίσκουμε σε επιτύμβιες αττικές στήλες και σε αετώματα (ναός αρτέμιδος). Η γοργώ παριστάνεται σαν γυναίκα με λυγισμένα σε ορθή γωνία τα σκέλη, μια συμβατική στάση των σκελών που αποδίδει την γοργή κίνηση, το τρέξιμο και το πέταγμα. Το πρόσωπο της είναι τερατόμορφα συσπασμένο, έχει χαυλιόδοντες, ενώ οι πλοκαμοί των μαλλιών της καταλήγουν σε φιδοκεφαλές. Σύμφωνα με την παράδοση όποιος αντίκρυζε την φοβερή της όψη πέτρωνε από το φόβο. Η Γοργώ είναι η κατεξοχήν αποτροπαϊκή μορφή της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής.

         

Η Νίκη

Με λυγισμένα σε ορθή γωνία τα σκέλη παριστάνεται και η Νίκη που αποτελεί την ενσάρκωση της ιδέας της νίκης. Πρόκειται για την μορφή μιας κόρης με φτερά στην πλάτη και τα πόδια. Οι Αρχαίοι πίστευαν ότι πρώτος παρέστησε την Νικη στη μεγάλη πλαστική ο Γλύπτης Αρχέρμος από την Χίο. Αγάλματα Νικών μπορεί να ήταν αναθηματικά όπως πιστεύεται ότι ήταν η νίκη του Αρχέρμου.

Η Σειρήνα

          Η σειρήνα έχει σώμα πτηνού, κεφάλι γυναικείο και φτερά. Θεωρείται πιθανή η ύπαρξη επιτύμβιων αγαλμάτων  Σειρήνων όπως ήταν τα αγάλματα σειρήνων της κλασικής εποχής, που τοποθετούνταν πάνω σε τάφους ποιητών, ρητόρων και άλλων ανθρώπων του πνεύματος για να θρηνήσουν τον χαμό τους με το γνωστό από τον όμηρο γλυκόλαλο τραγούδι τους.                  

Κεραμική αγγειογραφία του 6ου αιώνα π.χ

          Τέλη του 7ου αιώνα π.χ, επικρατεί στην αττική ο μελανόμορφος ρυθμός που είχαν εφεύρει οι αγγειογράφοι της πρωτοκορινθιακής κεραμικής. Η διακόσμηση γίνεται με μαύρο γάνωμα πάνω στην ανοικτόχρωμη - στο χρώμα του πηλού- στην επιφάνεια των αγγείων. Το γάνωμα αυτό δεν είναι χρώμα αλλά απόσταγμα του ίδιου του πηλού, από τον οποίο κατασκευάζονται τα αγγεία. Οι λεπτομέρειες των μορφών και της διακόσμησης έχουν χαραχθεί πριν το ψήσιμο με οξύ εργαλείο που απομάκρυνε το μαύρο γάνωμα στα σημεία της χάραξης. Πολλές φορές επιθέτουν λευκό και πορφυρό χρώμα για να διακριθούν οι γυναίκες από τους άντρες.

Γνωστό αγγείο (βλέπε φωτοτυπία) αυτής της εποχής είναι ο αμφορέας  του ζωγράφου του Νέσσου (αρχαιολογικό μουσείο της Αθήνας, 610 π.χ.). Στο λαιμό του μεγάλου αυτού αμφορέα (προφανώς ταφικού), παριστάνεται η πάλη του Ηρακλή με τον Κένταυρο Νέσσο, ενώ στην κοιλιά οι Γοργόνες καταδιώκουν τον ήρωα.

ο Κλειτίας είναι ένας έξοχος ζωγράφος του μικρογραφικού ρυθμού (αγγείο-ελικωτός κρατήρας- του αρχαιολόγου Φρανσουά- μουσείο Φλωρεντίας) βλέπε φωτοτυπία. Η διακόσμηση απλώνεται σε ζώνες που καλύπτουν ολόκληρη την επιφάνεια του και φορούν σε μυθολογικά θέματα. πχ. ο χορός των νέων στην αττική για την σωτηρία τους από το Θησέα στην κρήτη, κενταυρομαχία και αρματοδρομία προς τιμήν του νεκρού Πάτροκλου.

Ο Άμασης και ο σύγχρονός του Εξηκίας κυριαρχούν στην αττική αγγειογραφία στα μέσα του 6ου αιώνα.

Πολύ γνωστός του αμφορέας του Άμαση είναι στο Cabinet des Medailes στο Παρίσι (δίγλωσσος) που στην μια πλευρά έχουμε τον Διόνυσο με δυό σφιχταγκαλιασμένες Μαινάδες. Οι μορφές του λυγερές εύθυμες αλλά και με απροσδόκητη σοβαρότητα

Ο Εξηκίας είναι σύγχρονος ζωγράφος το ύφος του οποίου έρχεται σε αντίθεση μα αυτό του Άμαση καθώς είναι μεγαλόπρεπο. Πολύ γνωστος αμφορέας (δίγλωσσος) είναι του Βατικανού όπου ο Αχιλλέας παίζει πεσσούς με τον Αίαντα από την μια μεριά.

Η ερυθρόμορφη τεχνική (525 π.χ)

          Στις αρχές του 6ου αιώνα η αττική κεραμική όπως άλλωστε και η πλαστική έχει το πρώτο λόγο στον Αρχαϊκό πολιτισμό. Όμως τώρα δεν είναι οι Αθηναίοι που δανείζονται και υιοθετούν κορινθιακά τεχνοτροπικά ή καθαρά τεχνικά στοιχεία αλλά οι Κορίνθιοι από τους Αθηναίους. Άλλωστε γύρω στο 525 π.χ στην Αθήνα ο ζωγράφος του Ανδοκίδη χρησιμοποίησε για πρώτη φορά την ερυθρόμορφη τεχνική στην διακόσμηση των αγγείων. Σύμφωνα με τη τεχνική αυτή οι μορφές των παραστάσεων διατηρούν το κοκκινωπό χρώμα του πηλού, ενώ το βάθος της παράστασης βάφεται μαύρο. Πρόκειται λοιπόν για μια τεχνική αντίστροφη από την μελανόμορφη.

          Μ' αυτή την τεχνική γίνεται η χρήση πινέλων διαφορετικού πάχους που αποδίδουν τις γραμμές λεπτότερες και παχύτερες και υπογραμμίζουν με διαφορετική ένταση τις λεπτομέρειες, κάνοντας να φαίνονται οι μορφές πιο ογκώδεις. Οι αγγειογράφοι ζωγραφίζουν πιο ελεύθερα.

          Γνωστός ζωγράφος που του αποδίδεται η εφεύρεση αυτού του ρυθμού είναι ο Ανδοκίδης (μαθητής του Εξηκία) που είναι χαρακτηριστικός για τα δίγλωσσα αγγεία του ζωγραφισμένα στην μιά όψη με την μελανόμορφη τεχνική και στην άλλη όψη με την ερυθρόμορφη. Ετσι στον αμφορέα του μοναχού παριστάνεται και στις δύο πλευρές ο Ηρακλής ξαπλωμένος σε ανάκλιντρο να αναπαύεται  προφανώς μετά την ολοκλήρωση των άθλων του. και απέναντί του βρίσκεται η προστατιδά του θεά Αθηνά.

          Η μελανόμορφη τεχνική δεν εγκαταλείπεται αμέσως μετά την ανακάλυψη της ερυθρόμορφης. Αρκετοί αγγειογράφοι θα χρησιμοποιήσουν παράλληλα και τις δύο τεχνικές. ΄Αλλοι πάλι θα μείνουν πιστοί στην μελανόμορφη τεχνική ιδιαίτερα οι αγγειογράφοι ληκύθων μέχρι τα μέσα του 5ου αιώνα π.χ οπότε σβήνει ο μελανόμορφος ρυθμός. Ωστόσο αυτός ο ρυθμός θα εξακολουθήσει να χρησιμοποιείται στην διακόσμηση μιας κατηγορίας  αγγείων ως τα μέσα τουλάχιστον του 2ου αιώνα .

Πρόκειται για τους Παναθηναϊκούς αμφορείς που δίνονται ως έπαθλα στους νικητές των παναθηναϊκών αγώνων και που για λόγους παράδοσης εξακολουθούσαν να διακοσμούνται με μελανόμορφες παραστάσεις.

Τελικά εκτός από το ζωγράφο Ανδοκίδη  που έδρασε από το 530 π.χ έως το 515 π.χ. μεγάλοι αγγειογράφοι του πρώιμου ερυθρόμορφου ρυθμού είναι ο Ευθυμίδης, ο Ευφρόνιος, Ο Φιντίας, που αποτελούν  και την ομάδα των 'πρωτοπόρων της εποχής"                   

     

         

ΔΙΕΚ ΝΕΑΠΟΛΗΣ

Ειδικότητα

Αρχιτεκτονική και εσωτερική διακόσμηση χώρου και σχεδιασμός αντικειμένου.

Μάθημα Ιστορία της τέχνης: Αρχαίοι και μεσαιωνικοί χρόνοι

Μαθημα:

Η μεγάλη αφύπνιση: H Ελλάδα από τον 7ο έως τον 5ο αιώνα π.χ πρώτο μέρος

Καθηγητής: Πετρόπουλος Δημήτρης - Πτυχούχος σχολής καλών τεχνών.

          Οι πρώτες μορφές της τέχνης γεννήθηκαν σε χώρες που τις κυβερνούσαν ανατολίτες τύραννοι, τις απέραντες χώρες των οάσεων όπου ο ήλιος καίει ανελέητα και όπου μόνο η γη που αρδεύεται από τα ποτάμια είναι παραγωγική. Οι μορφές αυτές σχεδόν έμειναν αναλοίωτες επι χιλιάδες χρόνια

          Ο 7ος αιώνας είναι γνωστός ως ανατολίζουσα περίοδος της αρχαίας ελληνικής τέχνης, επειδή αυτή την εποχή σημειώνεται κατεξοχήν εισροή ανατολικών θεμάτων και κοσμημάτων σε όλες τις κατηγορίες των μνημείων. Το λιοντάρι, η σφίγγα ,ο γρύπας, τα άνθη του λωτού, τα ανθέμια, εισάγονται αθρόα από την ανατολή για να καλύψουν την ανάγκη της ελληνικής τέχνης για περισσότερο φυσιοκρατικές παραστάσεις.

Όλα πάντως αυτά τα θέματα μεταπλάθονται, δεν αντιγράφονται απλά, και έτσι ο χαρακτήρας των συνθέσεων και γενικά των παραστάσεων διαφέρει σαφώς από εκείνον αντίστοιχων παραστάσεων της Ανατολής, είναι δηλαδή καθαρά ελληνικός.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η ιδιαιτερότητα της γεωγραφικής μορφολογίας του χώρου έπαιξε τον ρόλο της στην διαμόρφωση του αιγαιακού πολιτισμού. Και στην ελληνική περίοδο αυτή η επίδραση του τόπου συμβάλλει στη διαμόρφωση του  χαρακτήρα των ανθρώπων που δημιούργησαν, όπως γίνεται παραδεκτό από όλους, ένα καλλιτεχνικό επίπεδο κορυφαίο, ρωμαλέο όσο και αξεπέραστο. Είναι άνθρωποι που ζουν σε χώρο πολύφωνο και εναλλακτικό ως προς τις εντυπώσεις και τα ερεθίσματα. Εναλλαγή ξηράς και θάλασσας, βουνών και πεδιάδων εύφορης και άγονης γης. Οι χώροι της Αιγύπτου και της Μεσοποταμίας, συγκρινόμενοι με το ελληνικό τοπίο μοιάζουν μονότονοι, αμετάβλητοι και φτωχοί σε ερεθίσματα και προκλήσεις. Εδώ η ξηρά και η θάλασσα, τα νησιά και οι παραλίες με τα άπειρα λιμάνια και αγκυροβόλια σπρώχνουν τον κατοικό τους σε κίνηση  και επαγρύπνηση. Λαός συντηρητικός και αγροτικός αρχικά, οι ινδοευρωπαϊκής καταγωγής έλληνες με έντονο το αίσθημα της τάξης και του μέτρου, αντιδρούν με ευελιξία και τόλμη στον νέο χώρο της επιλογής τους και εξελίσσονται σε ναυτικό έθνος εμπόρων με οξύνοια, φαντασία και πρακτικότητα.

          Στους πρώτους λοιπόν αιώνες της κυριαρχίας τους (1000 πχ κατεβαίνουν από την ευρώπη πολεμικές φυλές στην βραχόσπαρτη ελληνική χερσόννησο και στις ακτές της μικράς ασίας) στην Ελλάδα η τέχνη των φυλών αυτών ήταν τραχιά και πρωτόγονη (από μυκηναϊκούς σε γεωμετρικούς χρόνους ελληνικός μεσαίωνας,900-700 π.χ γεωμετρικός χαρακτήρας όλων των καλλιτεχνικών και μη δημιουργιών αυτής της περιόδου.) Τίποτα δεν θυμίζει την χαρούμενη κίνηση της κρητικής τέχνης και την περίτεχνη διακόσμηση των αγγείων της μυκηναϊκής. Τα αγγεία διακοσμούνται με απλά γεωμετρικά σχήματα (εικόνα 46) παριστάνει το θρήνο για ένα νεκρό.

Η απλότητα και η σαφήνεια αυτής της διάταξης υπάρχει και στον αρχιτεκτονικό ρυθμό των πρώτων εκείνων χρόνων.

Δεν υπάρχει τίποτα το περιττό στα τα κτίρια. Πιθανόν οι πρώτοι απ' αυτούς τους ναούς να ήταν χτισμένοι από ξύλο, να είχαν μόνον ένα μικρό περιτοιχισμένο δωμάτιο όπου βρίσκονταν το ομοίωμα του θεού και γύρω γύρω γερούς στύλους που να κρατάνε το βάρος της σκεπής. Το 600 π.χ οι έλληνες άρχισαν να αντιγράφουν τα απλά αυτά κτίρια σε πέτρα. Οι ξύλινοι στύλοι έγιναν κίονες που υποστήριζαν ισχυρά πέτρινα δοκάρια. Τα δοκάρια αυτά λέγονταν επιστύλια και ολόκληρη η ενότητα που στηρίζονταν στον κίονα θριγκός. Το εκπληκτικό στοιχείο στους απλούς αυτούς ναούς ήταν η απλότητα και η αρμονία του συνόλου.

          Αν οι κατασκευαστές είχαν χρησιμοποιήσει απλούς τετράγωνους στύλους ή κυλινδρικούς κίονες ο ναός θα φαινότανε βαρύς και άγαρμπος. Αυτοί αντίθετα φρόντισαν να σχεδιάσουν τους κίονες με τέτοιο τρόπο ώστε να παρουσιάζουν στην μέση μια ελάχιστη διόγκωση και να λεπταίνουν όσο ανεβαίνουν προς τα πάνω. Μοιάζουν έτσι σαν να έχουν κάποια ελαστικότητα, σαν να τους πιέζει ελαφρά το βάρος της σκεπής, χωρίς όμως να τους παραμορφώνει. Θα έλεγε κανείς πως είναι ζωντανά πλάσματα που σηκώνουν άνετα το φορτίο τους.

οι έλληνες δηλαδή είδαν,  τα χοντροκομμένα συνήθως πρακτικά γεωμετρικά σχήματα τεράγωνο, τρίγωνο, κύκλος  , που χρησιμοποιούσαν οι Αιγύπτιοι χωρίς θεωρητική επεξεργασία, με μια οπτική αφαιρετική καθαρότητα. Και αυτό χάρη στην έμφυτη καλλιτεχνική τους κλίση, και στην αφηρημένη τους αντίληψη, κατόρθωσαν να συνειδητοποιήσουν ότι ένα ορισμένο γεωμετρικό σχήμα έχει αναλλοίωτες εσωτερικές ιδιότητες ανεξάρτητα από το μέγεθος του. Έτσι ένα τετράγωνο ή ένα τρίγωνο μπορεί να μεγαλώσει μέχρι το φεγγάρι ή να μικρύνει όσο το κεφάλι μιας καρφίτσας αλλά το σχήμα και η αναλογία του να μην αλλάξει έστω και αν αλλάζουν τα μετρικά δεδομένα.

          Αυτό που φαίνεται σήμερα αυτονόητο, τότε κανείς άλλος εκτός από το π,χ  θαλή τον Μιλήσιο και τον πυθαγόρα της Σάμου που συνεργάζονταν πάνω σε τέτοιους θεωρητικούς προβληματισμούς δεν είχε καταφέρει να δει αυτές τις σχέσεις ελεύθερα και ανεξάρτητα από το κτίριο της μεσοποταμίας και της Αιγύπτου. Το πυθαγόρειο θεώρημα π.χ που το ήξεραν πρακτικά οι βαβυλώνιοι, το απέδειξαν οι έλληνες και προχώρησαν και σε άλλες παρόμοιες προσεγγίσεις, για να δώσουν την δυνατότητα στους ξυλουργούς και στους οικοδόμους να μπορούν να ελέγχουν τις κατασκευές τους και να φτάνουν σε τέλειες και ακριβείς μορφές τρισδιάστατων δομημάτων  στον χώρο όπως π.χ οι καμπυλότητες των ευθειοτήτων του Παρθενώνα (οπτική εκλέπτυνση της ελληνικής αρχιτεκτονικής).

Οι ζωγράφοι ήταν ακόμη πιο διάσημοι στην εποχή τους από τους γλύπτες και ο μόνος τρόπος για να σχηματίσουμε μια ιδέα για την πρώιμη ζωγραφική των αρχαίων Ελλήνων είναι να δούμε τις παραστάσεις στα κεραμικά τους. Τα ζωγραφισμένα αυτά δοχεία λέγονται γενικά αγγεία και χρησιμοποιούνταν συνήθως για κρασί και λάδι.                                          

Η μεγάλη επανάσταση της ελληνικής τέχνης η ανακάλυψη της φυσικής μορφής και βράχυνσης συνέβη σε μια εποχή που μπορεί να θεωρηθεί γενικά η πιο εκπληκτική στην ανθρώπινη ιστορία. Είναι η εποχή που οι άνθρωποι στις Ελληνικές πόλεις αρχίζουν να αμφισβητούν τις παραδόσεις και τους μύθους που αφορούσαν τους θεούς και ερευνούν δίχως προκατάληψη την φύση των πραγμάτων. Είναι η εποχή που γεννιούνται η φιλοσοφία και η επιστήμη και που ξεπηδά το θέατρο από τις τελετές προς τιμήν του Διόνυσου. Δεν πρέπει ωστόσο να νομίσουμε πως οι καλλιτέχνες ανήκαν τότε στην τάξη των διανοούμενων. Οι πλούσιοι που διοικούσαν τις πόλεις και που περνούσαν τον καιρό τους στην αγορά με ατελεύτητες συζητήσεις ίσως ακόμη και οι ποιητές και οι φιλόσοφοι ,αντιμετώπιζαν συνήθως με συγκατάβαση τους γλύπτες και τους ζωγράφους. Οι καλλιτέχνες δούλευαν με τα χέρια και το έκαναν για να βγάλουν το ψωμί τους. Εργάζονταν στα χυτήρια ιδρωμένοι και βρώμικοι, μοχθούσαν σαν τον κοινό σκαφτιά. Δεν μπορούσαν λοιπόν να θεωρηθούν μέλη της καλής κοινωνίας. Ο ρόλος τους ωστόσο στη ζωή της πόλης ήταν ασύγκριτα μεγαλύτερος από το ρόλο του αιγύπτιου ή του ασσύριου τεχνίτη, γιατί οι περισσότερες ελληνικές πόλεις και ιδιαίτερα η Αθήνα ήταν δημοκρατίες όπου αυτοί οι ταπεινοί εργάτες περιφρονημένοι από τους υπεροπτικούς πλούσιους μπορούσαν ωστόσο να μετέχουν ως ένα βαθμό στη διαχείριση των κοινών.

          

    

5 / 3 / 2016

Καλημέρα θα θελα όλα τα παιδιά αύριο να φέρουν ένα χαρτόνι οποιουδήποτε χρώματος Α4 διάσταση και ένα ψαλιδάκι.Ευχαριστώ

16/1/2016

Για το αυριανό μάθημα θα 'θελα όλα τα παιδιά να φέρουν μαζί τους  και ένα  χάρακα συν όλα τα άλλα που φέρνουν συνήθως.